Хармөөг

Гитарын сургалт явуулж байна - Дусал мэдрэмж сан

2017 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн Хармогү
Хүүхдийн авьяасыг дэмжихээр олон төрлийн сургалтууд зохион байгуулж байна шүү.  Дэлгэрэнгүй»

Охин үе VS Омголон үе

2017 оны 05-р сарын 30 Нийтэлсэн Хармогү
За тэгээд эрхэм блогийн нөхдөө энэ блогийг ахин дахин хаалгахгүй, зөв голдиролд нь оруулах их үйлсэд хамтдаа буцаад зүтгэе гэж уриалахаар бичлэг эхлүүллээ. 7 хоногийн сэдвээр булдаг уралдаан маягийн юмаа эхлүүлж байгаа юм шүү.  Дараа 7 хоногт энэ сэдвээр бичсэн бичлэгүүдээс өөртөө таалагдсан нэгийг нь сонгоод сэдэв зарлах эрхээ шилжүүлээд явчихъя. Номоо дурсгана аа...  Дэлгэрэнгүй»

Эх орноосоо хөөгдөх нүгэл хийгээгүй

2017 оны 05-р сарын 26 Нийтэлсэн Хармогү

Ганц хоёр очсон газрынхаа зургийг оруулчихаар аягүү мундаг гадаадаар тэнэдэг,

лаг азтай, гоё охин гэж хүмүүс боддог байх. Бас ихэнх нь атаархдаг биз.  Би ч гэсэн

гарч үзэхээсээ өмнө тийм л байсан. 8 жилийн өмнөх бичлэгийг минь уншаад

үзээрэй л дээ. Тэнд япон явахыг хүссэн, мөнгө л байвал явж болдог, байхгүй

бол хэзээ ч тэр мөрөөдөл минь биелэхгүй гэж бодсон тэнэг охины дэврүүн

бодлууд бичигдсэн байгаа.

Явсан. Үзсэн. Таалагдсан. Сайхан байсан. Миний амьдралд тохиолдсон ........ зөв,

сайхан, шинэ боломж бол яалт ч үгүй мөн. Хамгийн гэж би ярихгүй байхыг

хичээдэг. Ахиад юу ч тохиолдож болох билээ...

Дараа нь азийн улс ийм байдаг гэж ойлгосны дараа европ үзмээр санагдсан.

Айж байсан ч таг хэлгүй давхиад очсон. Бүр таалагдсан. Сайхан байсан.

Миний амьдралд тохиолдсон бас л нэг сайхан дурсамж. Энэ бүхнийг гэр бүл, хайртай

хүн, хүүхэдтэй болох, хувийн амьдралаа тохинуулах хүслийнхээ дагуу дуусгасан.

Эх орондоо ирсэн. Ажиллаж, амьдрах гээд зүтгэж л явна.

             Хүний хүүхэд гадаадад гараад, хар ажил хийж байгаад оффист дэвшээд,

сайхан цалин аваад сайн амьдарч байна. Чи гэтэл тийм сайхан газраас ирлээ...

Пүфффффф. Энэ үгээс, үзэл бодлоос үнэндээ залхаж байна. АНУ-ын

ерөнхийлөгчийн ордонд ажиллаж байлаа ч намайг атаархуулж чадахгүй. Надад

эх орон минь ХАМГИЙН жаргалтай газар. Эндээ гарцаар хэрүүлээ хийгээд, эр хүнд

зам тавьж өгөөд бухимдаад, атуусанд цүнхээ шөрмөсөө таттал базаад явж байгаа

маань ч сонин биш. Би эх орондоо байна. Би монгол хүн. Би энэ эх орны эзэн байх

ёстой хүн. Надад Трампын нарийн бичиг хийгээд, монголчууд ёстой тархины

асар өндөр багтаамжтай юмаа гээд магтуулаад явж байснаас гөү гөү

блогийн МӨӨГ гээд дуудуулаад хаа нэг уулзаж, ганц ганц кола уугаад явж байх

нь жаргалтай санагдана. Хамаагүйшдээ, баян л гэх юм. Нэр хүндтэй л гэх юм.

Сайхан амьдрал, сайн цалин л гэх юм... Хэрэлдээд муудалцаад ч хамаагүй,

ингэж мангар юм хэлүүлж гомдоод ч хамаагүй ээжийн ойрхон баймаар байгааг

ойлгохгүй юм. Хүний хүүхдүүдтэй харьцуулдагаа хэзээ болих вэ? Хүмүүс ээ.

Гадаадад байгаа хүмүүсийг аягүү гоё гэж ойлгодог, гадаадад гарчихвал

баярладаг, үлдсэн нь атаархдаг, гадаадаас хүн ирэхээр хөлөө хугалах шахаж

гүйдэг, зусарддаг, гадаадад гараагүйнхээ төлөө арчаагүй муу амьдарч байгаа хэрэгт

унадаг ийм улс үндэстэн , ийм сэтгэлгээтэй байхаа больцгооё л доо. Бид чинь

өөрсдийн гэсэн сайхан эх оронтой улс биз дээ. Бид чинь эх орондоо үлдэж, хүн

шиг амьдрах эрх чөлөөтэй биз дээ. Бид гадагшаа гарч чадсангүй гэж чичлүүлэх нүгэл

хийгээгүй шүү дээ. Би эх орноосоо хөөгдөх гэм хийгээгүй шүү дээ. Намайг зүгээр л эх

орондоо, элгэн садан дундаа, мөрөөрөө мөөмөө унжуулаад их идэхгүй ч өлсөхгүй,

утга учиртай амьдралаар амьдрах эрх чөлөөг өгөөч дээ. 

Хавар заавал ирдэг...

2017 оны 05-р сарын 05 Нийтэлсэн Хармогү

Гадаа хавар болж байна. Ганцаардалд автан амьдарч асан хэсэг он жилүүдийн дэргэд өнөөдрийн миний хавар шиг ааш араншин юутай зөөлөн... Гэсэн ч 4 улирал дотор минь эргэлдэн ээлжилэх байгалийн хуулийг хэрхэн зөрчих билээ. Хавар гадаа ч, сэтгэл дотор ч үргэлжилсээр... Зарим өдөр нар гийн, цэлмээд, маргааш нь юу юугүй цасаар шууран, бүүдийх... Жаргал үргэлжид үргэлжилдэггүйн адилаар хавар заавал ирдэг.

Жаргалыг хүсэн мөрөөдсөн сэтгэл жаргал ирэхэд төсөөлсөн шиг жаргал гэх мэдрэмжийг авдаггүй байх... Тиймээс өдөр бүрээрээ амьдарч өнгөрүүл гэдэг үнэн ч юм болов уу. Өнөөдөр би маргаашийн асуудлыг бодож өнгөрөөхдөө гэнэтхэн харамсах шиг болов. Тэгээд ужирч муудсан блогоо эргэхээр шийдсэн хэрэг. Тиймээ, сэтгэл мунхарсан үед тайвширч, намжих гэж ийшээ зүглэдэг би муу хүн.

Одоо би жаргалтай байна. Гэхдээ хүн бас жаргалд амар дасдаггүй байхаа тэ. Зовлонг эрэх мэт сэтгэл минь ийш тийш үсчин, бухимдаад ч байх шиг... Өрөөний буланд хаясан оймс, тарааж шидсэн өмд цамц, угаагаагүй орхисон аяга таваг, асаалттай хэрнээ хариу бичддэггүй чатны цонхыг харж зовлонг тэндээс ухан, тэмцэх мэт... Тиймээ, энийг жаргал гэхгүй өөр юу гэхэв дээ. Ганцаардал үгүйрч, хайр ирсэн. Тэмцэл намжиж, амар амгалан ирсэн. Хүсэл мөрөөдөл дэвтэрт байснаа, нүдний өмнө босоод ирсэн... Бага багаар түүнийгээ биелүүлж эхэлсэн... Одоо өөр юу хүснэ вэ? Одоо юу? Одоо яг өнөөдөртөө өнөөдрөөрөө л амьдарч сурах маань үлдсэн бололтой. Өнөөдрөөрөө л амьдраад сурчихвал үглээ авгай болохгүй, өнөөдрөөрөө л амьдраад сурчихвал өөртөө сэтгэл дундуур хоцрохгүй, өнөөдрөөрөө л амьдраад сурчихвал маргаашийн төлөө санаа зовж, гутрахгүй.... 

Хавар заавал ирдэг... Охид, хүүхнүүдийн хавар бүр сар болгон л ирдэг байх ккк. Тэрийг шалтаг гэж үзэх нь ч бий. Гэхдээ л охид, хүүхэн л болсон хойно хавар заавал ирнэ. Хүн өөрөө байгалийн амьтан юм болохоор хүүхэн, шуухан ч гэх юмгүй хүн бүхэнд л хавар заавал ирнэ... Хүний сэтгэлд хавар заавал ирдэг юм аа....  

Хайрын тухай шинэ мэдлэг

2017 оны 03-р сарын 10 Нийтэлсэн Хармогү

Сар шинийн өдрүүд тохиох магадлалтай өдрүүдэд төрсөн хүмүүсийн амьдрал нэг ээ кк. Энэ жил дурлалт хархүүгийн минь төрсөн өдөр тохиолоо. Ирэх жил магад минийх болов уу? Түүнийгээ нутагтаа шинэлж явах зуур сэтгэлдээ хайрын захиа тэрлэж суумаар санагдав. Мөрөөдөл, хүсэл, сайн сайхан зүйл бодож явна гэдэг сайхан юм. Хэзээ нэг өдөр биелэх нь бүр ч сайхан. 10 жил блог хөтлөх хооронд, 10 жил амьдралын хүрд эргэж, өсч өндийж, өөрчлөгдөж, хувирч байх хооронд шохоорхол ярьж, хий мөрөөдлөөр хайрын шүлэг тэрлэж явсан би жинхэнэ хайртайгаа учирч, түүнийхээ мөрийг дэрлэн суудаг болсноо харахдаа эрхгүй амьдралд талархмаар байна.

Тэр минь... гээд түүнийхээ бүх л сайн сайхан чанаруудыг бахдан ярихсан. Тэр минь... тэр минь... Орой бүр гэртээ хүргүүлчихээд араас нь дандаа санаа зовдог ч намайг хүргэж өгсөндөө баярлаад, хотын нөгөө зах руу хөөрөн алхчихдаг түүнийгээ яалтай. Хайр гэж хүчтэй юу? Хүчтэй. Намайг хүлээж байгаа даа гээд бодохоос хөл аяндаа хурдаа авч түүнийхээ байгаа газрыг чиглэн гүйдэг өөрийгөө харахнээ хайр үнэхээр хүчтэй. Төрсөн өдрөөр минь хаалга татаад баярын бялуу барьж, малгай өмссөн залуу дуу дуулаад орж ирснийг одоо ч мартаж чадахгүй нь... Тэр захидал, тэр үгсийг ээ... Хээлж гоёлоод бичсэн уран үгс байсан гэж бодож байна уу? Үгүй. Утгын далайд нь шумбаж уншихад уйлмаар тийм л үгс... Заримдаа түүнийхээ бүтэлгүйтлийг эерэгээр хүлээн авч чадахгүй бухимдана. Түүнээсээ дөнгөж салаад гэртээ ормогцоо гэмшихийн дээдээр гэмшиж, шууд л залгаад уучлаарай, хайртай шүү гээд хэлмээр санагдана... Сонин шүү. Дэгдэж дэрвэн мөрөөддөг байсан насны тэр бүх мөрөөдөл бодит байдал дээр бүр юутай ч зүйрлэшгүй сайхан байх нь... Мөрөөдлөөс ч амттай гээд бодохоор энэ л хайр юм байна.

Алдааг минь уучилдаг, бүтэлгүйтлийг минь өхөөрддөг, царай муутай байхад минь ч шунан дурладаг, өөрийгөө ч олигтойхон хайрлаж чадаагүй намайг өөрөөс минь илүү хайрладаг түүнтэйгээ учирсандаа энэ оршихуйн хязгаарт байдаг бүх л бурханд талархах болно. Гэргий чинь болоод мөрийг чинь түшихээрээ ажлаа тараад яаран яаран ирмээр аз жаргалтай гэрэл гэгээтэй гэр бүлийн хайрыг өгнө өө.

Сахиусан тэнгэрийн зурсан зураг

2017 оны 02-р сарын 14 Нийтэлсэн Хармогү
Хүүхдийн зохиолч Б.Ганчимэг Дэлгэрэнгүй»

Ямар үзэлтэн

2017 оны 01-р сарын 06 Нийтэлсэн Хармогү

Итгэлийн тухай ер нь ярих юм алга даа. Цөөн хэдэн хүнд зүрх сэтгэлийн дуудлагаар итгэж, бусдад нь зүгээр боломж олгож байдаг юм байна. Боломжийг алдвал тэр л биз... Гомдож тунихаа ч бүр байж. Гэхдээ миний үл тоолтоос үл хамааран миний эргэн тойрны хүмүүс үүнд дургүйцэх нь эргээд надад төвөгтэй.

Мөнгө төлж сурсан, төгссөн хоёр сургуулийнхаа хэргийг гарсангүй. Чиний үеийнхэн өдийд тогтсон ажилтай, зорилготой, санаа зовоохгүй амьдарч байна... гээд л хааяа нэг лекц сонсоно. Хэн ч чаднашт гэж хэлчихээд үл тоож суух би ямар үзэлтэн юм бэ? Нээрээ л хаа нэг газар тогтсон ажилд ороод, өдөр тутам тогтсон ажлаа хийгээд амьдарч хэн ч чадна шүү дээ. Би өнөөдөр хүсвэл, маргааш гараад л ажилд орно. Магадгүй би хүн хөгширч, чадвар хуучирдаг гэдгийг мартсан юм шиг ярьж байгаа байх. Гэхдээ би яг ингэж бодож байгаагаа юугаар ч халхалж чадахгүй нь... Тэгээд тогтсон ажил гоё юм уу? Төр солигдож, хүн аашлахын төдийд хусагдаж мэдэх монголын нийгэмд тогтсон ажил юу нь баталгаатай юм бэ? Хэн нэгэнд харагдах, хэлбэр төдий ажлууд ихтэй... Агуулгын, мөн чанарын ажил маш бага. Баахан юм хийгээд л байна, илүү цагаар ажиллаад, нухаад... гүрийгээд л, ядраад л... Тэр нь эргээд намайг сайжруулсан, хурцалсан ажил гэхээсээ илүү намайг ажлаас гарсны дараа ор тас мартагдах тийм л ажлууд... Би сайхан ажил хийж үзээгүй байж мэдэх юм. Зүгээр л энэ бол миний бодол гэдгийг онцлон тэмдэглэе.

Надад ингэж санагддаг болоод л би өдийд ингэж сууна. Эцсийн үр дүндээ... бүх зүйл утгагүй гэж боддогоосоо болоод ингэж сууна. Хамтарч юм хийе гэж найзууд, танилууд их хэлнэ ээ. Анх би оролдож үзсэн. Очдог, уулздаг, ярилцдаг... Яагаад гэхдээ ихэнх хүмүүс хийхээсээ ярихыг илүүд үздэг юм бэ. Маш их ярьдаг, яриад л байна, яриад л байна. Эхлээд цай, кофе тавиад ярина. Сүүлдээ шар айраг, утаа униар, 2-р суваг, маазраа... Утга учраа алдана. Хийхээсээ өмнө шүү... Зарим нь зүгээр л алга болно. Бөөн итгэл найдвар төрүүлчихээд алга болчихно. Тэгчихвэл мөнгө сайн олно, сайн хийнэ, ингэчихвэл дороо мандчихна, нэр хүнд олчихно... Ихэнхийнх нь зорилго ердөө л иймхэн. Тэгээд ингэж харагдах, тэгэж бодогдох, тэр хүнтэй танилцчихвал ийм ашигтай, энүүнтэй ойртоод авбал нэрэнд сайн... Харах өнцөг нь ердөө л тийм. Хүсдэг шиг минь хүмүүс бас орчныг би мэддэггүй байх, би тааралддагүй, магадгүй хайж үзээгүй, эсвэл бүр би түүнд хүрэхгүй гологдохоор доор оршдог ч байж мэдэх... Тэгээд л би энэ цэгт зогсож байна. Хэдий хүртэл зогсохоо мэдэхгүй ч зорилгогүй хүн бол биш. Хүнийг хуурахыг, өөрийгөө хуурахыг, бас амьдралыг хуурахыг хүсэхгүй байгаа учраас хаана ч харъялагдаж чадахгүй байна. Хэнийг ч хууралгүй сайхан амьдрах, аз жаргалтай байхын нууц нь хаана байдаг юм бол гэж бодож байна. Би ямар үзэлтэн юм бэ? Юм бүхэн утга учиргүй санагддаг бол амьдрах ямар хэрэгтэй юм бэ? Гэсэн ч би амьдрахыг, зорилгоо биелүүлэхийг маш их хүсдэг. Заримдаа миний хүсэл хажуугаар шавилхан бүсгүйтэй хамт зөрж өнгөрөхийг харахдаа бүр ч утгагүй энэ дэлхийд урам хугарна. Гэхдээ л энэ цэгтээ зогссоор л байна. Хаашаа хөдлөхийг би л мэднэ.
Харин тийшээ, бас тийшээ, тийшээ л лав хөдлөхгүй... Би ямар үзэлтэн юм бэ? тэгээд...

31-ний бодрол

2017 оны 01-р сарын 02 Нийтэлсэн Хармогү

Сүүлийн 5 жил хүний нутагт он гаргасан. Ээж, аавдаа ирсэн энэ жил шинэ оноо хамтдаа угтана даа гэж хүссэн минь ирэх жил хүний хүн, айлын бэр болчихож ч мэдэх юм гэж нууцхан горьдсоных...

Хүүхэд үе шигээ догдлоод, хөөрөөд, шинэ онтой хамт шинэ аз, шинэ дурлал ирнэ гээд баярлаад байсангүй. Өнөөдөр, маргааш гээд л хөвөрдөг цаг хугацааг шинэ, хуучин хэмээн ялгаад байх хэрэггүй ч гэж бодогдох шиг... Нэгэнт хайртайгаа учирсан, зорилгоо тодорхойлж, түүндээ хүрэхийг л хүсч буй 30 дөхсөн бүсгүйн намба юм болов уу? Гэнэ гэнэтхэн насаа мартмаар санагдаж, 18-туудад нууцхан атаархдаг болсноо бодоход би өөрөөсөө бүр илүү их амжилтыг хүсээд байх шиг...

Баяр дөхөөд юмны үнэ өсөх тул хашир хоёр маань ойр зуурын жимс, нарийн ногоо, хэдэн сэнгүр радлераа аль хэдийнээ аваад бэлдчихсэн. Харин би шинээрээ үйлдвэрээс ирсэн баярын бялууг авахаар гадагш гарч явна. Хүн бүр дор дороо баярын бэлтгэлээ ханган, хайрцагтай бялуу барьсан хүмүүс энд тэндгүй. Зарим нь нэг бялуу, нэг дарс, харин зарим нэг нь бялуу, дарс, бас оргио тахиа, ойр зуур чихэр жимсний зүйлүүд авсан байна. Цагийг нь тулгахдаа гарамгай ард түмэн дээ, манайхан. Зах, томоохон дэлгүүрүүд хүн хөл гишгэх зайгүй чихэлдэнэ. Баярын юм цуглуулж яваанууд ч нь яахав... Баярын юм ахиухан зарчих гэж зогсоо хүмүүс нь орой овоо хэдэн цаастай харихсан гэж бодож, зүтгэж байгаа даа. Такси, автобус, нийтийн тээврийнхэн... Үйлчилгээний ажилтнууд... Монголд үнийн хөөрөгдөл гэдэг юм дургүй хүрмээр их байдаг ч яагаад ч юм ээжүүшка идэх юм чинь гэж бодоод үнэ дагаж чанар гэсэн үгийг баримтлан жүр үрийн бялуг авлаа. Бүгд л адилхан бялуу байхад ард түмэн жүр үр дээр хонож алалцлаа гээд л фб-р дүүрэн бухимдал яваад байсан. Тэгэж бухимдаж суухын оронд сахарын өвчтэй хүмүүс, диатизтай хүүхдүүд идэж болохоор арай эрүүл бялуу үйлдвэрлэлд гаргах ч юм уу шинэлэг юм сэтгээд өрсөлдөөд үзвэл болдоггүй л юм байхдаа гэж бодож суулаа. Өөр авах гээд ч санаанд юм орсонгүй. Хаа нэг үнэхээр идмээр санагдахаараа үзэмтэй үрэл, школад авч идэхээс өөрөөр дэлгүүрийн лангуунд авмаар санагдах хүнс даанч байхаа больж дээ. Үгүй мөн амар мэдрэмж ээ. Гурил, мах, ногоо... Сайхан даа.

Автобус хүн цөөтэй, бүгдээрээ л суудалд сууна. Хажууд нэг хүү ахар сүүлээрээ хэвтэх нь холгүй доошоо гулгаад суучихсан, үүргэлэх бүрт нь хөл нь алцайж ирээд ядаргаатай санагдах ч дуугүй сууна. Цонхоор ард түмнийхээ амьдралыг харах нь хөгжим сонсож, ямар нэг тоглоом тоглож явахаас арай дээр... Энэ баярын өдөр хэн ямар хэргээр, хаашаа, яагаад явж байгаа бол гэдэг нь тун сонирхол татна. Болдогсон бол хүн бүрээс түүхийг нь асуугаад явдаг нэвтрүүлгийн хөтлөгч болох юмсан. Бялуу барьсан залуучууд нүдэнд дулаахан харагдана. Нэг айлын сайн аав, сайн хүү эсвэл сайн ах байгаа даа гэж шууд л төсөөлөгдөнө. Ганцхан ууттай бэлэг барьсан өвөө зам гарч явна. Амины ганц ач, юмуу зээдээ өгөх гэж яваа байх даа. Цүнх үүрсэн улаан хацартай бяцхан охин хамаг хүчээ шавхан гүйхийг харахад хичээл тараагүй юм байх даа гэж гайхаш төрнө. Харин сүрэглэн зогсох өсвөр насны хөвгүүд ийш тийшээ утас цохин, цаг харах нь над шиг байнга хоцордог нэгийгээ хүлээж байх шиг... Яагаад агаа маань 31 болохоор л гараад явчихдаг байсны учрыг ингэж нэг ойлгох гэж... Тэдний залуу нас, жаргалын амт ид зугаа цэнгэлийн дунд умбаж байгаа биз дээ.

Сүүлийн 10 жилд тавьсан зорилгуудын дунд огт биелдэггүй нэг золигийн зорилго байна аа. Гандан буурахгүй жил бүр тэрийгээ бичнэ ээ. Гэхдээ биелсэн нь үгүй ээ ккк. Энэ жил зориуд бичсэнгүй. Эсрэгээрээ болохыг хүсч байгаа болохоор санаатайгаар бичээгүй юм хэхэ. Өнөөдөр бүх юм дуусаад, маргааш цоо шинээр баахан юм эхлэхгүй. Өнөөдрийн хийж бүй бүхнээ үргэлжлүүлж чадваас л амжилтанд хүрнэ. Аз жаргалтай байсаар байна... Аз жаргалтай байна. Аавтайгаа, ээжтэйгээ... Өдий өндөр насалчихаад бэлэгний хэрүүл хийсэн шиг... Хайртай хүмүүс минь нэмэгдсээр... Аз жаргалтай байна аа. 

Хүн л битгий муулаарай хүүхдүүдээ

2016 оны 09-р сарын 10 Нийтэлсэн Хармогү
За та нар минь сайн сууцгааж байна уу? кк Энэ блогчин хэмээх нөхдүүдэд уулзаж, танилцаж найзууд болох зохидоггүй үйлдэл байгаа юм даа. Уулзчихаараа л бичлэгээ бичиж, блогчин байхаа больчихдог гэм байна ☺ Би чинь нээрээ хүн мүн муулна гэсэн ойлголт байхгүй, ээжийн дэргэд хүн муулж сонсогдвол хэмх загнуулдаг хүн шүү дэй. Гэтэл хөгширөөд ч тэр үү бүр өөрийн эрхгүй хүн муулмаар санагдаад байх болжээ хаха. Нэг их сайхан муулж аваад хөлсөө гаргаад амарчихмаар ч юм шиг санагдаад тэсэхгүй байсан тул хөөрхий блогдоо л атаманы хувьд хөндлөн давхиж орж ирлээ. За тэгээд хүний амьдрал ч сонин шүү дээ. Хүүхэд байхдаа цэвэрлэгч хийж үзэхийг мөрөөддөг байлаа. Машаан угаалгын газар ажиллахыг хүсдэг байлаа. Юм юм хийж үзэх хүсэлдээ хөтлөгдөн өнөөдрийг хүртэл элдэв бусын ажлыг хүний өөрийн нутаг гололгүй л хийж ирлээ. Энэ зун ямартаа зүгээр суухаар гээд зүлгэдэг ажил хийнгээ бас ганц хоёр зорилгоо биелүүлээд буцах санаатай хоёр дугаарын хайрт нутаг япондоо хүрээд ирэв. Хэлгүй усгүй нэг юмтай оноогдоод хоёулхнаа ажиллах боллоо. Насаар уг нь эгч юм, үзсэн зовлон туулсан амьдрал нь ухаан суувал суухаар л зүдэргээтэй байж, уг нь сэтгэл нь дажгүй ч юм шиг санагдсан юм. Чадахаараа тусаллаа, орчуулагч хийлээ, тэнэгтсэн үед нь бас засаж орчуулга хийнэ, хэдэн японоос өмөөрнө, мөнгө зээлнэ, хааяа уух идэх юмаар дайлна /өртэй болохоор нь өрөвддөг байхгүй юу чааваас/... Гэтэл өнөөх маань.... Хоол голно оо. Үхрийн мах алга гэж ярваганаж байснаа, үхрийн мах өгөхөөр давс соусных нь амтгүйг гайхаж шалчиганана. Дугуй унаж чадахгүй, хобби сонирхол гэж тэр хүнд байхгүй, ганцаараа унтаж чадахгүй л гэнэ, нэг баярлаж үхэх гэж байсан хүнээ маргааш нь муулаад л явчихна... Хамгийн муухай нь хүнд ерөөсөө талархаж мэддэггүй. Энгийн үед энэ хүн ингэж туслах албагүй гэдгийг ердөө ч ухамсарлахгүй, тийм учраас хүн бүр түүнд туслах ёстой юм шиг боддог. Үгүй тэгээд хүн өөрийнх нь төлөө юм хэлж байхад ердөөсөө сонсохгүй, за өөрийнхөө тухай ярьж байсан ч сонсохгүй дээ, ер нь хүн юм хэлж байхад сонссон ч ойлгодоггүй юм шиг байгаа юм. Өндгийг баруун, махыг зүүн талд гээд хэлсэн ч за гэчихээд эсрэгээр нь тавих жишээний, тэгээд хэлэхээр уурлах жишээний... Хэлгүй байж ядаж хүний нэрийг цээжилчихгүй буруу хэлнэ, хажууд нь нэрийг нь асууна, тэгснээ бас таг хэлгүй хүн ирсэн чинь “ядаж наад хүнийхээ нэрийг цээжлээч” гэж мэгээд лекц тавиад наачихна аа... Хамгийн инээдтэй нь гэвэл өөртөө хэтэрхий дуралчихсан. Чөлөөт цагаараа өөрийнхөө зургийг үзэх дуртай, ямар ч залууг өөртөө дурласан болгож бодох чадвартай, өөртөө дэндүү итгэлтэй... ФБ дээр оруулах зургаа сонгож өдөржин бодол болдог, тэгээд оруулахдаа надаас юу гэж тайлбар бичихээ асуудаг... Ер нь тэгээд хэцүү дээ... Өдий насанд ингэж амьдрахыг нь харахад гунигтай л санагдах юм. Гэвч хүн хүний амьдрал өөр өөрийн замаар явдаг жамтай тул би шүүмжлэхийг хүсээгүй юмаа. Зүгээр л аймаар гоё муулж кайф авмаар санагдсан юм хаха. Үнэндээ бол намайг 2 хоног яваад ирэхэд миний бүх оймсыг өмсөөд хиртэй хувцасныхаа сагсанд хийсэн байсанд нь миний дургүй маш их хүрсэн л дээ. Бас ажлынхандаа монгол хоол хийж өгье гэж хэлчихээд чухам л цуйван, бууз хийх болоод би банш хуушуур хийхээр ажлаа хувааж авснаа маргааш нь гэнэт хэдэн монгол залуу ирэх болсон чинь уулзах гэж ажлаасаа чөлөө аваад, өдөржин амарч байж хийчихгүй “ганцаараа яаж хийх юм” гэдэг өнөө л нэг нийтийн эзэмшил болсон эргүү аашаа гаргаад, би өдрийн 12 цаг ажиллаж байж амралтын хоёрхон цагтаа бүхнийг амжуулах хэрэгтэй болж, бас болоогүйээ гэнэт ааш нь хувираад буузаа хийхээ больчихсон нөгөөхийг нь би хийгээд л... Тэр үед үнэхээр дургүй хүрсэн юм аа. Тэгээд лаг инээдтэй, маш их хоол байсан болохоор буузаа жигнэхээ болиод хөлдөөсөн юм л даа. Тэгсэн өрөөнөөс гарснаа нөгөө найзууддаа “Намайг байхгүй болохоор буузаа жигнээгүй байна өө. Бусад хоолоо сая хийгээд амсуулчихлаа...” хохохо гоё уу айн. Өөрөө хийсэн юм шиг чааж өгнө шдээ. Гол нь бууз жигнэхэд тэр хамаагүй л байхгүй юу кк. Аа тэгснээ маргааш нь “ажлынхандаа монгол хоол хийж өгөв” гэдэг зурагтай пост шахаад л тэ... Хүмүүс чинь ер нь тэгэж амьдардаг юм билээ. Гэхдээ үнэнээ л хэлье. Би өөрийн гэсэн сонирхолгүй, татагдах зүйлгүй, улаан машаан, бүхнээр хангагч нөхрөөс өөрийг мөрөөдөж чаддаггүй бүсгүй хүнийг хэзээ ч хүндлэхгүй. Чи хэзээ нэгэн цагт уншаад намайг харааж магадгүй. Харин би намайг зарчмаасаа хазайж хүн муулахад хүргэсэн чамайг хараасан болохоор адилтай адил биз дээ. Хүмүүсийн үгийг сайн сонсож яваарай. Ухаан муутай хүмүүст ер нь гайгүй хүмүүсийн үгээр хүн болох нэг л боломж үлдсэн байдаг юм шүү. Би цаашдаа хүн муулахгүй гэж тангаргалж байна, тангаргалж байна ☺ Үүү ёстой сайхан болчихлоо кк. Уг нь нээх сайхан уужуу, хүлээцтэй, ухаалаг гоё нэг тийм аниа нар байдаг даа. Тийм аниа нар шиг баймаар байх юм. Даанч тэсэхгүй чаддагсан бол гараа хумиж байгаад дургүй хүргэсэн хүнээ гусаад хаячихмаар ч юм шиг эсэргүү зан дотроос хатгаад байхаар цохиж чадахгүй юм аа гэхэд бичиж орхих юм. Удахгүй айлын эхнэр болоод хөөрхөн маамаатай болчихвол аяндаа намбатай болох байхаа тиймээ. За та нар минь хүн л бага муулаарай. Ер нь хүн муулах шиг муухай юм байхгүй шүү /УИХ-н сонгуулийн сургуулиас.../

Учир нь би түүнд хайртай юм...

2016 оны 03-р сарын 08 Нийтэлсэн Хармогү

Өчигдөр оройноос бүх зүйл ахин гэрэлтэж эхэлсэн. Улсынхаа дуурийн театрын урдуур өнгөрөхдөө урьдын адил сэтгэл хөдлөн хэсэг ширтэж, гэрлэн дохион дээр байдаг хөтлөлцчихсөн ногоон хосуудыг харж инээмсэглээд л, өнгөрч байгаа бүх хүн хөөрхөн харагдаад, ялангуяа бяцхан хүүхдүүд дэндүү өхөөрдөм санагдаад л...

Энэ амьдрал миний л амьдрал учраас би юу юуны түрүүнд өөрийнхөө хүслийг л дагахыг хичээдэг. Бүх зүйл дээр би эхлээд “Чи хүсч байна уу? Үгүй юу?” гэдгийг өөрөөсөө асуудаг.Гэхдээ би ганц л зүйл дээр өөрийн хүслийг хоёр дугаарт тавьсаар ирсэн. Энэ бол хайр дурлал... Эр хүн өөрийн хайртай эмэгтэйтэйгээ л үүрд хамтдаа амьдрах хэрэгтэй гэсэн үзэл бодол төрөхөд минь дагалдаж ирсэн. Тэгээд ч тэр үү би хэн нэгэнд хайртай гэж араас нь гүйж, чиргүүцэлдэх утга бүхий кодоор программчлагдаагүй бололтой байдаг юм. Намайг гэх хүнийг сонирхон харж, намайг гэж анхаарч буй нэгнийг л зөвхөн анхаарч мэддэг байсан. Би өөрөө хэчнээн хайртай байлаа ч хэрэв тэр хүн хүсэхгүй бол хэзээ ч өөрийгөө түрүүнд тавихгүй, зөвхөн тэр хүний хүслээр бүхнийг хийхэд бүрэн бэлтгэгдсэн гэж ойлгож болно. Хайргүй хүнтэйгээ мэдээж би хамт байж чадахгүй, ойртохыг ч хүсэхгүй. Хайртай болоод л алхам алхамаар ахиж байгаа юм. Харин тэр хүн гэнэтхэн л надад хайргүй болох юм бол би хайртай гэж араас нь чаргууцалдахгүй л хүн юм. Зөвхөн тэр хүнийг бодсондоо л...

Миний худалдаж авсан нөхөр гэдэг өгүүллэгийг уншиж байхдаа эр хүний тэнэгийг, бас өөрөөсөө хүсэл мөрөөдлөөсөө ч илүү нэгнийг хайрласан эм хүний тэнэгийг гайхан шагширч, хэсэгтээ л хоосорсон бүрхэг мэдрэмжээр гуниглан алхаж билээ. Гэвч би өөрөө тийм биш гэж үү? хэмээн гэнэт өөрөөсөө асуумаар санагдлаа... Тийм... Би тэр хүнийг орхиж чадна. Явуулж чадна. Үнэхээр өөр нэгэнд хайртай болчихвол тэр хүний төлөө алга болж чадна. Гэхдээ харин гол дүрийн эмэгтэй шиг үхлээ хүлээн, өдөр бүрийг гуниглан амьдрахгүй байх. Хийж бүтээн, бусдын төлөө, өөр аз жаргалтай зүйлээр хайрыг нөхөж дүүргэхийн төлөө утга учиртай амьдарсаар дуусах байх аа.

Гэхдээ “чамгүйгээр... чадахгүй....” гээд үнэхээр надад л хайртай гэдгээ мэдэрч л байвал, хайрлаж чадна гэж итгэж л байвал нэгэнт ганцхан байсан хайраа өгсөн түүнийгээ хэзээд уучлах болно. Хэзээд итгэх болно. Хэзээ ч буцаад ирсэн инээмсэглэн хүлээж авах болно. Тэр л биш бол өөр хэн ч биш гэж нэгэнт сэтгэлдээ шийдсэн болохоор тэгэж чадна... Би бүхнийг өөрийнхөө төлөө хийх болно. Гэхдээ хайр сэтгэлийн шийдвэрийг бол түүний төлөө л гаргах болно... Учир нь би түүнд хайртай юм... 

Хөөрхий эмзэглэл...

2016 оны 03-р сарын 06 Нийтэлсэн Хармогү

Хүүхэд насанд суусан эмзэглэл арай хүчтэй байдаг шиг санагддаг уу? Би уг нь нэлээн хөлдүү л дээ. Айхтар эмзэглэсэн юм шиг ярьж чадах ч баргийн зүрхний угт хүрч эмзэглэхгүй... Гэхдээ л бас мартахгүй кк.

10 жилд байхад дуу хөгжмийн багшаар бишгүүр заалгах гээд хичээлийн дараа нэг удаа очив оо. Үлээвэр найрлын ангийн хөвгүүд дөнгөж бэлтгэл тараад гарч ирж байсан үе. Уг нь манай доод ангийн хөвгүүд л дээ. Тэгсэн намайг хараад багшийгаа харамласан уу яасан нэг нэгээрээ түлхээд, өөдөөс хаалгаар цохиод нэг их өвтгөж билээ. Багш “за миний охин ороод ир” гэхээр нь нүдний нулимсаа барьж, хоолойгоо засаад л инээгээд яваад орсон. Ахиад ирээрэй гэхэд нь айгаад даанч очиж чадаагүй... Агаадаа нэг удаа хэлж үзсэн. Тэр үед 16-р сургуулийн атамануудтай нийлдэг, тв-н од, манай сургуулийнхнаас ч олон найзтай байсан. Тэгээд "агаа нь очно оо" гэсэн мөртлөө дараа нь “заааа тиймэрхүү юмнаас болж хөвгүүд хоорондоо муудаж болохгүй...бла бла” гээд л өнгөрсөн дөө.

Дараа жил нь урлагийн үзлэгт аманхуур тоглож, аварга хөгжимчин болов оо. Нэг хичээлд орох гээд өмнөх ангийг гарахыг хүлээгээд гутлаа ширтчихсэн зогсож байсан чинь судалтай өргөн өмд урд хүрч ирээд “Энэ нөгөө аманхуур тоглодог Пи..а мөнө үү?” гэж билээ. Би царайг нь харахыг хүсээгүй юм. Харчихвал насаараа тэр хүнийг үзэн ядах юм шиг санагдаад. Гэхдээ тэр өмдийг дараа нь харсан л даа. Өмссөн хүнийг нь ч... Тэр царайг мартдаггүй байсан. Тэгсэн оюутан болоод ахтай нэг сургуульд ороод найз болчихсон явж байсан, хөөрхий ккк.

Эмэгтэй хүнийг хүндэлдэггүй хүүхдүүд, хүмүүс олон байна даа. Том болоод өөрчлөгддөг, ухаан суудаг ч гэсэн өөрчлөгдөөгүй хүмүүс ч байсаар л байна. Машин бариад явж байхад салаавч гаргадаг, шүлсээ хаядаг, автобусанд чихэлдээд бараг л дээр гараад хэвтчихнэ... Тэгээд дандаа л юм бүхний түрүүнд хараадаг, муухайгаар хэлдэг...

Огтоос гэм хийгээгүй, эмэгтэй хүн болж төрснийхөө төлөө л ийм доромжлолуудыг алхам тутамдаа амсах ёстой байдаг юм болов уу? Монголд... Эрэгтэй найзууд нь найз найз гэж байснаа боломж гарахад хүч хэрэглэх гэж дайрна. Тэр үед бас л хамгаалах хүнгүй... Эрчүүд нь эрчүүддээ итгэж эмэгтэйдээ бурууг өгнө. Өөрөө зүв зүгээр байгаагүй, бараг л дуртай байсан болж хувирна. Эцэгтээ хэлж өтөл насанд нь зовоохыг хүсэхгүй тул нуугаад л өнгөрнө. Эцэст нь эмэгтэй хүн ахиад л ганцаараа... 100 хувь миний буруу байсан ч үхэлдэн тэмцэлдэж, намайг өмөөрөх эр хүн энэ хорвоо дээр байдаг болов уу? Кинон дээр ч яахав байдаг л даа...

Хэнд ч хэлэхийг хүсдэггүй, хэлчихвэл ахиад л доромжлогдох гэж байгаа юм шиг санагддаг дурсамжууд байдаг. Гэхдээ одоо надад байхгүй боллоо. Одоо ингээд зүгээр л мартаад тэр үеүүдийг дурсахдаа мушийх болно. Өч төчнөөн зовлон бэрхшээл хүний амьдралд байна. Тэр бүхний хажууд энэ эмзэглэлүүд юу юм бэ? Юу ч биш... 

8 жилийн дараа...

2016 оны 03-р сарын 06 Нийтэлсэн Хармогү

Хүйтэн байна. Халуун цай аяга аягаар нь залгилавч даарсаар л байна. Ядарч байна. Хийх ажилгүй, оюун тархиа зовоох юу ч үгүй атал ядарсаар байна. Зовхио ч даахгүй, биеэ ч даахгүй, сүүлийн хэд хоног надад хань болж буй том бамбаруушийнхаа цээжийг дэрлэн харанхуй шөнө бүрийг өнгөрөөнө. Түүнд өгсөн нэрэндээ би одоо дургүй. Гэвч өгсөн нэрээ өөрчилж чадах биш дээ. Хоосон жингүйдсэн залхмаар утгагүй энэ зүүднээс хурдхан сэрэх юмсан гэж залбиран гуйна. Гэтэл үнэндээ хөөрч, мөрөөдөн догдолсон урт хугацааны хуурамч зүүднээс  дөнгөж сэржээ гэдэгтээ итгэхийг хүсэхгүй нь... Бүх зүйл сайхан болно. Болдог... Болсоор ч байсан.

Бамбаруушныхаа тухай нээрээ ярьж өгөх үү? Найз маань одоогоос 8 жилийн өмнө надад дараа жилийн төрсөн өдрөөр чинь том бамбарууш авч өгнө өө гэж хэлж билээ хэхэ. Тэгээд би дараа жил нь горьдоод л байлаа. Найз маань өгсөнгүй. Бид хоёр хилийн дээс алхаж хоёр тивд салж одоцгоолоо. Инээдтэй шүү. Тэрийг санаад л гомдоод байсан юм бол байхгүй шүү дээ. Тэгсэн хэрнээ мартаагүй л байгаа юм кк. Энэ жилийн төрсөн өдрөөр найз минь гэнэт “нөгөө бамбаруушаа авах уу?” гэдэг байгаа. Гэнэтхэн шүү дээ... Бүр гайхаш тасраад “Нөгөө юу” гэсэн чинь “Тийм” гэв кк. Ингээд л би нэг том бамбарууштай болов оо. Өөрийнхөө гарыг бамбаруушныхаа гаранд дэрлүүлнэ. Тэгээд өөрөө бамбаруушныхаа гарыг дэрлэнэ. Нөгөө гараа цээжин дээр нь тавиад суганд нь шургах шахам тэврээд л унтаж өгнө. Заримдаа нуруугаа харуулаад араасаа тэврүүлж байгаа юм шиг дулаахан унтана. Үүр цүүрээр бол дээр нь л хэвтэж байна даа. Тэр гэхдээ эмэгтэй л дээ хэхэ. Эрэгтэй нь их царай муутай байсан болохоор найз маань голсон гэсэн. Энэ надад цагаа олж ирсэн бэлэг шүү. Их ханьтай, шөнө намайг айдсаас хамгаалаад байх шиг байдаг юм. Түүнийг хэн гэдэг гээч? Цасхан... 

Үзэгдэл төгсөнө...

2016 оны 02-р сарын 28 Нийтэлсэн Хармогү

Хэзээ хүнтэй сууж, хэзээ маамаатай болохоо ч мэдэхгүй юм байж жирэмсний хувцас цуглуулж, хүүхдийн хувцас харсан хүн... Тэрийгээ хэрэглэх ч юм уу даа? 

Бүсгүй хүн зовох гэж л төрдөг мөрдөг гээд нэг балай шүлэг хаагуур яваад байлаа? Тэр ер нь үнэн шүлэг байж. Нэгэнт л зовохоос хойш өөрийн дураар зовсон нь дээр. Нэг хуурамч хүний итгэл, сэтгэлийн  ташууранд ороолгуулж зовлон эдлэж амьдраад юу хийх вэ? Харин ч нэг бус олон хүний төлөө өөрийгөө зориулж, бусдад сайн үйл хийж, ганц биеэр орчлон хорвоог туулбал зохилтой санагдах болов.

Эх үрийн хайр ганцхан уучлалын үг дутсанаас болж хагацдаг бил үү? Үгүй шүү дээ. Эх үрийн хайр энэ хорвоогийн хамгийн агуу нь... Энэ хайрыг хэмжээс болгон ирээдүйд амьдралд минь уусах хэн нэгнийг сонгохыг хүссэн. Тэр агуу хайрын хаа ч хүрдэггүй юм байх... Хамаагүй л дээ. Хаа ч хүрэхгүй гэдгийг нь би мэднэ. Гэхдээ хагаст нь ч болов хүрчих байх гэж итгэсэн.

Ижий минь намайг чи хариулт мөнгөө өгсөнгүй гэж зэмлэж байгаагүй бөгөөд өгөөгүйг мэдсэн ч уучлал гуй гэж шаардаж байсангүй. Харин би хар нүхэнд ороод энэ бүхнийг харсан мэт хэзээ ч ээжийнхээ хариулт мөнгийг  авч үзсэнгүй. Ижий бид хоёрын амьдрал иймэрхүү аар саар зүйлд итгэл, сэтгэлээ үрэн таран хийх өчүүхэн байгаагүй болохоор өнөөдөр би өөр нэгний шальдар бульдар сэтгэлийн хирийг тоолгүй өнгөрсөндөө буруутан болчихов уу?

Сэхээний тасагт хэвтэж буй жаахан эмээгээ, өөрөө өвгөн болсон ч ижийгээ сахин олон сахиур шахцалдсан умгархан өрөөнд ядарч суугаа аавыгаа, аль бүхний түрүүнд гүйж, байгааг нь зохицуулж, байхгүйг нь нөхөж, насаараа л зүтгэсэн ижийгээ би бодож байна. Гэр бүл шиг сайхан зүйл энэ хорвоод байдаг юм уу? Харин ийм гэр бүлийг ахин цогцлоох зориг надад алга... Одоо байгаа гэр бүлдээл бүх хайраа зориулж, жүжиг жаргах цагт хамтдаа хөшигний ард үлдэнэ. Хоёрдугаар үзэгдэл гэж байхгүй ... Аан нээрээ тийм. Ямар ч дур булаам, сайхан  ....... хүнийг  хараад үзэн ядах сэтгэл минь дүрэлзэж байгаад талахрмой.

Бүсгүй хүн...

2016 оны 01-р сарын 21 Нийтэлсэн Хармогү

Хүн хүний харах өнцөг харилцан адилгүй... Хосуудын харах өнцөг ямар байх ёстой бол? Адилхан байсан нь дээр үү? Аль эсвэл өөр байсан нь хэрэгтэй юу?  

 Дэлгэрэнгүй»

Удаан уулзсангүй...

2015 оны 10-р сарын 01 Нийтэлсэн Хармогү
Сүүлийн сар хачин янзын завгүй өдрүүд байлаа... Бодол санаа хүртэл хутгалдаж орхижээ... Дэлгэрэнгүй»